ଜାଣନ୍ତୁ ସରସ୍ୱତୀମାତାଙ୍କୁ କିପରି କରିବେ ପୂଜା

ଯା କୁନ୍ଦେନ୍ଦୁ ତୁଷାର ହାର ଧବଳା, ଯା ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ରା ବୃତା
ଯା ବୀଣା ବରଦଣ୍ଡ ମଣ୍ଡିତ କରା, ଯା ଶ୍ୱେତ ପଦ୍ମାସନା । ।
ଯା ବ୍ରହ୍ମା ଅଚ୍ୟୁତ ଶଙ୍କର, ପ୍ରଭୁତିଭିଃ ଦେବୈ ସଦା ବନ୍ଦିତା
ସା ମାମ୍‌ ପାତୁ ସରସ୍ୱତୀ, ଭଗବତୀ ନିଃଶେଷ ଜାଡ୍ୟାପହା ।

ନିଜକାମ

1. ଏହିଦିନ ସକାଳୁ ଉଠି ହଳଦୀ ଲଗାଇ ମହିଳା ମାନେ ସ୍ନାନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ l ବିନା ହଳଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରୁ ବଂଚିତ ହୋଇଥାଆନ୍ତି l
2. ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପୂର୍ବରୁ ସ୍ନାନ କରନ୍ତୁ ଓ ଏହାପରେ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗରେ ବା ଫୁଲରେ ଏକ ରଙ୍ଗୋଲି ତିଆରି କରନ୍ତୁ |
3. ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀ ଗଣ ଉଠି ଫୁଲ ତୋଳନ୍ତି । ଫୁଲରେ ମାଳ ଗୁନ୍ଥି ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ପୂଜା କରି ପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଳି ଦିଅନ୍ତି ।
4. ନିଜ ସନ୍ତାନ ମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଖାଲି ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ l ହଳଦୀ ସହତ ଚନ୍ଦନ ଓ ଅକ୍ଷତ ମିଶାଇ ଲଗାଇଲେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ କୃପା ଲାଭ ହୋଇଥାଏ ଓ ଜ୍ଞାନର ବିକାଶ ହୋଇଥାଏ l
5. ପ୍ରାତଃରୁ ସ୍ନାନାଦି କାର୍ଯ୍ୟ ସାରି ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରନ୍ତୁ। ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ସକାଳ ସ୍ନାନ ପରେ ଧଳା କିମ୍ବା ହଳଦିଆ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ ।

ପୂଜାବିଧି

1. ମନ୍ଦିରକୁ ଭଲ ଭାବେ ସଫା କରନ୍ତୁ ଓ ସରସ୍ୱତୀ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ସ୍ନାନ କରେଇ ଦିଅନ୍ତୁ | ଏହାପରେ ପୂଜା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତୁ | 
2. ଏହାପରେ କଳସ ସ୍ଥାପନା କରି ଭଗବାନ ଗଣେଶ, ନବଗ୍ରହ ଏବଂ ମା’ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଯଥା ବିଧି ପୂଜା କରନ୍ତୁ। 
3. ମା’ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି କିମ୍ୱା ଚିତ୍ର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ।
4. ଧଳା ପଦ୍ମ ଉପରେ ବସିଥିବା ବିଦ୍ୟାଧାରିଣୀ ମା' ସରସ୍ବତୀଙ୍କ ସ୍ଵରୂପକୁ ସର୍ବୋତମ ବୋଲି ବିଶ୍ଵାସ କରାଯାଏ |
5. ମା’ ଶ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରୁଥିବାରୁ ପ୍ରତିମାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଧଳା ରଙ୍ଗର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାନ୍ତୁ।
6. ମା'ଙ୍କ ଆସନ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ହେବା ଉଚିତ |
7. ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ ଦିନ ମା ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତୁ। ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ମା’ଙ୍କ ପ୍ରତିମା ନାହିଁ ତାହେଲେ ବହି ଉପରେ ହଳଦୀ ଅର୍ପଣ କରି ପୂଜା କରନ୍ତୁ।

ଧୂପ, ଦୀପ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ

1. ମା'ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ସମନ୍ଧ ବୁଧ ଏବଂବୃହଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହ ସହିତ ରହିଛି । ମା'ଙ୍କ ପୂଜାରେ ସବୁବେଳେ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ବସ୍ତ୍ର, ଧଳା କିମ୍ବା ହଳଦିଆ ଫୁଲ, ହଳଦିଆ ମିଠା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ ।
2. ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀରେ ମା' ସରସ୍ବତୀଙ୍କୁ ଧଳା ଓ ହଳଦୀ ରଙ୍ଗର ଫୁଲ, ଚନ୍ଦନ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
3. ପୁଷ୍ପମାଳା ସୁଶୋଭିତ ଦେବୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଘଣ୍ଟ, ଘଣ୍ଟା ଏବଂ ଶଙ୍ଖ ଆଦି ବାଦ୍ୟ ବାଦନ ମଧ୍ୟରେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି । କୁନ୍ଦପୁଷ୍ପ ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କର ଅତି ପ୍ରିୟ ।
4. ଭୋଗ ଭାବେ ଖଇ, ଉଖୁଡ଼ା, ନଡ଼ିଆ ଆଦି ବଢ଼ାଯାଇଥାଏ । ପଞ୍ଚାମୃତ ରୂପରେ ଦୁଧ, ଘିଅ, ଦହି, ମହୁ ଓ ଶର୍କରା ଏକତ୍ର କରି ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ ।
5. ମା' ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଆରାଧନା, ପୂଜାରେ ଦହି, ଧଳା ଫୁଲ, ଚନ୍ଦନ, ଆଖୁ, ଖିରୀ, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର, ମୋତି, ରୂପା, ଧଳାମାଳି ଅଳଙ୍କାର ,ଅଦା, ଅଁଳା, ଘିଅ, ନଡ଼ିଆ, ଋତୁଫଳ ସ୍ୱରୂପ ବରକୋଳି ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ ।
6. କ୍ଷୀରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିବା ମିଠା ମା’ଙ୍କୁ ଭୋଗ ଲଗାଇ ପ୍ରଣାମ କରି ମା’ଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ନିଅନ୍ତୁ।
7. ପୂଜାରେ ହଳଦିଆ ଲଡୁ, ହଳଦିଆ ମିଠା ଅର୍ପଣ କରାଯିବ ଉଚିତ |
8. ହଳଦିର ତିଳକ ଲଗାଇବା, ମିଠା ଚାଉଳ ତିଆରି କରିବାର ବିଧାନ ରହିଛି ।
9. ଏହାପରେ ମା’ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ଧୂପ, ଦୀପ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ। ମା’ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କର ଆଳତୀ କରନ୍ତୁ ।
10. ଦେବୀଙ୍କ ଆଗରେ ହୋମ ମଧ୍ୟ କରାଯାଏ ।
11. ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ ଦିନ କିଛି ଲୋକ ବ୍ରତ ବି ରଖନ୍ତି | ବସନ୍ତପଞ୍ଚମୀ ଦିନ କୌଣସି ଉପବାସ ହୋଇନଥାଏ,କେବଳ ପୂଜା ହୋଇଥାଏ । 
12. ପଞ୍ଚମୀ ଦିନ ଆମିଷ ଭୋଜନ ନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ସାକାହାରୀ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ |

ମନ୍ତ୍ର ଓ ଜପ 

1. ସରସ୍ୱତୀ ପୂଜା ଦିନ ପୁରାଣ ଗ୍ରନ୍ଥ ସହ ନିଜର ପୁସ୍ତକାଦି ପୂଜା କରିବା ବିଧେୟ । ସରସ୍ୱତୀ ଯନ୍ତ୍ର ପୂଜା କରନ୍ତୁ ।
2. ଲାଲ କାଳିରେ ଲେଖି ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ ଧଳା ଫୁଲ ଚଢାଇ ମା'ଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ ।
3. ପୂଜାରେ ମାଙ୍କୁ ସୁଖ, ବିଦ୍ୟା,ବୁଦ୍ଧି ଓ କଳାର ପ୍ରାପ୍ତି ହେଉ ବୋଲି କାମନା କରନ୍ତୁ |
4. ନିଜ ଶୋଇବା ଘରେ ମା'ସରସ୍ବତୀଙ୍କ ଏକ ଫଟୋ ନିଶ୍ଚୟ ଲଗାନ୍ତୁ ଏବଂ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳୁ ଉଠି ମା'ଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଅବଶ୍ୟ କରନ୍ତୁ |
5. ସ୍ପଟିକ ମାଳାରେ ଓଁ ଏଁ ନମଃ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ | ପ୍ରାତଃ କାଳରେ ସରସ୍ବତୀ ବନ୍ଦନା ଓ ଜପ କରନ୍ତୁ ।
6. ଓଁ ସରସ୍ୱତ୍ୟୈ ନମଃ ମନ୍ତ୍ରକୁ ୧୦୮ ଥର ଜପ କରନ୍ତୁ। ମା ସରସ୍ବତୀଙ୍କଠାରୁ ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଜ୍ଞାନର ଆଶୀର୍ବାଦ ନିଅନ୍ତୁ |
7. ବ୍ରସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ ଦିନ ନୀଳ ସରସ୍ବତୀ ସ୍ତୋତ୍ର ଜପ କରନ୍ତୁ ।
8. ସରସ୍ବତୀଙ୍କ ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ ଜଳ ସକାଳେ ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ପାନ କରିବେ | ଓଁ ନମଃ ଭଗବତୀ ବଦ ବଦ ବାଗଦେବୀ ସ୍ବାହା ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରନ୍ତୁ |