ଜ୍ୟେଷ୍ଠମାସ କୃଷ୍ପପକ୍ଷ ଅପରା ଏକାଦଶୀ ବା (ଜଳକ୍ରୀଡା ଏକାଦଶୀ)ର ମହତ୍ତ୍ୱ

 ଜ୍ୟେଷ୍ଠମାସ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ  ଅପରା ଏକାଦଶୀ ବା (ଜଳକ୍ରୀଡା ଏକାଦଶୀ)ର ମହତ୍ତ୍ୱ

ଜ୍ୟେଷ୍ଠମାସ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଏକାଦଶୀ ଦିନଟିକୁ ଅପରା ଏକାଦଶୀ ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଏ । କାରଣ ଏହି ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ପାଳନ ଫଳରେ ବ୍ରତୀ ଅପାର ସଂସାର ସମୂହକୁ ସହଜରେ ପାରି ହୋଇଥାଏ । ପୌରାଣିକ ମାନ୍ୟତାନୁସାରେ, ଅପାର ଏକାଦଶୀର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଅପାର ପୂଣ୍ୟ । ଏହିଦିନ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା ଏବଂ ବ୍ରତ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟକୁ ଅପାର ପୂଣ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାଏ । ସେଥିପାଇଁ ଏହାକୁ ଅପରା ଏକାଦଶୀ କୁହାଯାଇଥାଏ । ଏହିଦିନ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜାର ଖାସ୍ ମହତ୍ୱ ରହିଛି । 

ଅପରା ଏକାଦଶୀର ମହତ୍ତ୍ୱ

1. ମାନ୍ୟତା ଅନୁସାରେ, ଅପରା ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନ ଶ୍ରୀହରି ବିଷ୍ଣୁ ,ମନୁଷ୍ୟ ଜୀବନରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଏବଂ ସମସ୍ୟା ଦୂର କରିଥାନ୍ତି । ସେହିପରି ଅପରା ଏକାଦଶୀକୁ ଜଳକ୍ରୀଡା ଏକାଦଶୀ, ଅଚଳା ଏକାଦଶୀ ଏବଂ ଭଦ୍ରକାଳୀ ଏକାଦଶୀ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣା ଯାଇଥାଏ ।
2. ଆପାରା ଏକାଦଶୀଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ବିଶ୍ୱାସ ଅଛି ଯେ ଏହି ଦିନ ଉପବାସ ପାଳନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ଜଣାଶୁଣା ତଥା ଅଜାଣତରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପରୁ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ |  
3. କୁହାଯାଏ କି ଏହି ଏକାଦଶୀରେ ପୂଜା କରିବା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟର ସମସ୍ତ ମନସ୍କାମନା ପୂରଣ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଜୀବନରେ ମାନ-ସମ୍ମାନ, ଧନ, ବୈଭବ ଏବଂ ଅରୋଗ୍ୟ ଲାଭ ହୋଇଥାଏ ।
4. ଯେତେ ଯେତେ ମହାପାପ ଯଥା କ୍ଷତ୍ରୀୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରୁ ପୃଷ୍ଠଭଙ୍ଗ ଦେବା, ମାତା, ପିତା ତଥା ଗୁରୁଜନଙ୍କ ନିନ୍ଦା କରିବା, ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା କରିବା, ଗୋହତ୍ୟା କରିବା, ପରସ୍ତ୍ରୀକୁ ହରଣ କରିବା, ମିଥ୍ୟା କହିବା ମିଥ୍ୟା ବେଦ ପଢ଼ିବା, ମିଥ୍ୟା ଶାସ୍ତ୍ର ଲେଖିବା ଏବଂ ମିଥ୍ୟା ବିଦ୍ୟା ଇତ୍ୟାଦି ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଜନିତ ଯେତେ ଅପରାଧ ଓ ପାପ ଯେଉଁଥିରେ ନର୍କଦଶା ହେବା କଥା, ଏହି ଏକାଦଶୀ ପାଳନରେ ତାହା ନାଶ ହୋଇ ବ୍ରତୀକୁ ବୈକୁଣ୍ଠାସନ ମିଳେ । 
5. ପୁନଶ୍ଚ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଏହି ଏକାଦଶୀ ପାଳନ ଫଳରେ ତିନି ପୁଷ୍କର ସ୍ନାନ, କାର୍ତ୍ତିକ ସ୍ନାନ ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ସ୍ନାନ ଇତ୍ୟାଦିର ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳିଥାଏ । 
6. ସିଂହରାଶିର ଲୋକେ ଗୁରୁବାର ଦିନ ଗୋମତୀରେ ସ୍ନାନ କରିବା, କୁମ୍ଭରାଶିର ଲୋକେ କେଦାରନାଥଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ଏବଂ ବଦ୍ରିକା ଆଶ୍ରମରେ ବାସ କରିବା ଫଳରେ ଯେଉଁଫଳ ମିଳେ ଅଥବା ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟପରାଗ ସମୟରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ସ୍ନାନକଲେ ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳେ, ତାହା କେବଳ ଏହି ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ପାଳନ ଫଳରେ ମିଳିଥାଏ ।
7. ଏକଥା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ତଥା ଯଜ୍ଞରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଦାନ କଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ତାହାମଧ୍ୟ ଏହି ଏକାଦଶୀ ପାଳନରେ ମିଳିଥାଏ । ଏହି ଏକାଦଶୀ ପାଳନ ଫଳରେ ଭୂମି, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ, ଗୋ ବା କନ୍ୟାଦାନ ପୁଣ୍ୟର ଆବଶ୍ୟକତା ନଥାଏ । ପାପରୂପୀ ବୃକ୍ଷ ଛେଦନ ପାଇଁ ଏହା ଏକ କୁରାଢ଼ି ସ୍ୱରୂପ ଅଥବା ସିଂହକୁ ଦେଖି ମୃଗ ପଳାଇବା ପରି, ଏହି ଏକାଦଶୀ ଯିଏ ପାଳନ କରେ ତାକୁ ପାପ ସ୍ପର୍ଶ କରେନାହିଁ ଅର୍ଥାତ୍‌ ତାଠାରୁ ଦୂରେଇ ଯାଏ । 

କିମ୍ବଦନ୍ତୀ

1. ପୌରାଣିକ କଥାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଅଛି କି, ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ କହିବା ଦ୍ୱାରା ଅପାର ଏକାଦଶୀ କରିଥିଲେ ପାଣ୍ଡବ । ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେ ମହାଭାରତ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ପ୍ରାପ୍ତି ହୋଇଥିଲେ ।
2. ଏହା ହେଉଛି ଉପବାସର କାହାଣୀ ଯାହା ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ପ୍ରଦାନ କରେ |  ସେଠାରେ ମହିଦ୍ବାଜ ନାମକ ଜଣେ ଧାର୍ମିକ ରାଜା ଥିଲେ।  ରାଜାଙ୍କର ସାନ ଭାଇ ଭାଜରାଜୱାଜ ତାଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇକୁ ଘୃଣା କରୁଥିଲେ |  ଦିନେ, ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ଶିଖର ତଳେ ପୋତିଦେଲେ |  ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ହେତୁ ରାଜାଙ୍କ ଆତ୍ମା ​​ଏକ ଭୂତ ହୋଇ ପିପଲରେ ବାସ କଲା |  ପଥ ଦେଇ ଯାଉଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ଆତ୍ମାକୁ ବିଚଳିତ କରିବେ |  ଦିନେ ଜଣେ ଋଷି ଏହି ପଥ ଦେଇ ଯାଉଥିଲେ |  ସେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟକୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ କଳ୍ପନା ହେବାର କାରଣ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଲେ |
3. ଋଷି କଦଳୀ ଗଛରୁ ରାଜାଙ୍କ ଆତ୍ମାକୁ ଓହ୍ଲାଇ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ପ୍ରଚାର କଲେ |  ରାଜାଙ୍କୁ ଫ୍ୟାଣ୍ଟମ୍ ଯୋନୀରୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ, ଋଷ ନିଜେ ଆପାରା ଏକାଦାଶି ଉପବାସ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଦ୍ୱାଦଶ ଉପବାସ ଦିନ ଉପବାସର ଗୁଣକୁ ଚାଣକ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।  ଏକାଦଶୀ ଉପବାସର ଗୁଣ ପାଇବା ପରେ ରାଜା ଫାଣ୍ଟମରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।

ପାଳନ ବିଧି

ଏହି ଏକାଦଶୀର ସ୍ୱାତନ୍ତ୍ର୍ୟ ହେଉଛି, ଏଥିରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବାମନ ଅବତାରଙ୍କର ପୂଜା ହୋଇଥାଏ। ଏହିଦିନ ବାମନ ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରତିମାଙ୍କୁ ଆସନରେ ବସାଇବା ପୂର୍ବରୁ ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ସ୍ନାନ କରାଯାଇଥାଏ। ଏହାର କାରଣ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ବାମନ ଅବତାରରେ ହିଁ ଦେବପାବନୀ ଗଙ୍ଗାଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। ‘ଭାଗବତ’ ଅଷ୍ଟମ ସ୍କନ୍ଧର ବର୍ଣ୍ଣନା ଅନୁସାରେ-

ବାମନ ପାଦ ଶୂନ୍ୟେ ଗଲା। ବାଜନ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ କମ୍ପିଲା।।

ସେ ଅଣ୍ଡ ଭେଦି ଜଳରାଶି। ବେଗେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମଧ୍ୟେ ପଶି।।

ବିଷ୍ଣୁ ଚରଣ ପଖାଳିଲା। ପତିତପାବନୀ ହୋଇଲା।

ଅର୍ଥାତ୍‌, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚରଣାଘାତରେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରୁ ଯେଉଁ ଜଳ ସ୍ରବି ଥିଲା, ସେହି ଜଳରେ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଜାପିତା ବ୍ରହ୍ମା ବାମନ ଭଗବାନଙ୍କର ପଦ ଧୌତ କରିଥିଲେ। ସେହି ଜଳ ପୃଥିବୀକୁ ଆସି ପତିତପାବନୀ ଗଙ୍ଗାରେ ପରିଣତ ହେଲା। ତେଣୁ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତଧାରୀମାନେ ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ବାମନ ଭଗବାନଙ୍କର ପାଦ ଧୌତ କରି ଥାଆନ୍ତି। ତାହାପରେ, ହଳଦୀ, କୁଙ୍କୁମ, ଅକ୍ଷତ ଆଦିରେ ତିଳକ ଲଗାଇ, ଶ୍ୱେତ ପୁଷ୍ପରେ ପ୍ରତିମାଙ୍କୁ ସଜ୍ଜିତ କରି, ଧୂପ ଦୀପ ପ୍ରଦାନ ପୂର୍ବକ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି। ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଚନ୍ଦନଯାତ୍ରାର ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହି ଏକାଦଶୀ ତିଥି ‘ଜଳକ୍ରୀଡ଼ା ଏକାଦଶୀ’ ଭାବରେ ଲୋକପ୍ରିୟ।

ଉପବାସ ପଦ୍ଧତି

ଅନ୍ୟ ଏକାଦଶୀଠାରୁ ଏହି ଏକାଦଶୀର ବ୍ରତପାଳନ ସାମାନ୍ୟ କଠିନ। ଏହିଦିନ ସୁକୋମଳ ଶଯ୍ୟା ଓ ଅନ୍ନଭୋଜନ ନିଷେଧ। ଠାକୁରଙ୍କୁ ନୈବେଦ୍ୟ ସମର୍ପଣ କଲାପରେ, ନିରାଶ୍ରୟ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦାନ କରଣୀୟ। ନିଷ୍ଠାର ସହିତ ଏହି ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କଲେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ସ୍ଥାନ ମିଳିଥାଏ।

1. ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ ଦଶମୀ ତାରିଖରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଦ୍ୱାଦଶରେ ଶେଷ ହୁଏ । ଉପବାସ ଅର୍ଥାତ୍ ଦଶମୀ ରାତିରେ ସାତ୍ଵିକ ଖାଆନ୍ତୁ । ଗୋଟିଏ ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁଯାୟୀ, ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ ପାଳନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଦଶମୀ ତିଥିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପରେ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
2. ବ୍ରତଧାରୀ ଦଶମୀ ଦିନ ଥରେ ମାତ୍ର ଆହାର କରି, ଏକାଦଶୀ ଦିନ ପ୍ରାତଃକାଳରୁ ଶୁଦ୍ଧସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ଏକ ସଫା କପଡା ପିନ୍ଧ ଏବଂ ଉପବାସ କରିବାକୁ ସ୍ଥିର କର ।
3. ଏହା ପରେ ପୂଜା ସ୍ଥାନକୁ ସଫା କର ଏବଂ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଏବଂ ମାତା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଗଙ୍ଗା ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କର । ଭଗବାନ ପଦ୍ମନାଭଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପଞ୍ଚାମୃତରେ ସ୍ନାନ କର |
4. ପୂଜା ଘରେ ଶୁଚିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କଳସ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି  ସେହି କଳସ ଉପରେ  ଫୁଲ ଚନ୍ଦନ ଆଦିରେ ସୁସଜ୍ଜିତ କରନ୍ତି । 
5. ବର୍ତ୍ତମାନ ପୂର୍ବ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଏକ ପ୍ଲେଟରେ ହଳଦିଆ କପଡା ରଖି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏକ ଫଟୋ ସ୍ଥାପନା କରନ୍ତୁ ।
6. ପୂଜା ସମୟରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଫଳ, ଫୁଲ, ବିଟ ପତ୍ର, ବାଦାମ, ନଡିଆ, ଲବଙ୍ଗ ଇତ୍ୟାଦି ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ହଳଦିଆ ଆସନରେ ବସନ୍ତୁ । 
7. ଏହା ପରେ, ଧୂପ ଦୀପ ଜାଳନ୍ତୁ ଏବଂ ଏକ ଝୁଣା ଲଗାନ୍ତୁ ଓ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତୁ ।
8. ତୁମର ଡାହାଣ ହାତରେ ପାଣି ସହିତ, ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କର । 
9. ଦିନସାରା ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତୁ । 
10. ବ୍ରତଧାରୀ ‘ ଓଁ ଭଗବତେ ବାସୁଦେବାୟ ନମଃ ‘ ମନ୍ତ୍ର ଜପକରି ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି। 
11. ସନ୍ଧ୍ୟା ଆଳତି ସମୟର ବିଷ୍ଣୁ ସହସ୍ରନାମ ଜପ କରନ୍ତି।  
12. ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ଗାଈ ଘିଅର ଦୀପ ଜାଳି ପୂଜା କରନ୍ତୁ, ପୂଜା ସମୟରେ ଉପବାସର କାହାଣୀ ଶୁଣନ୍ତୁ |
13. ତା’ ପରଦିନ ସ୍ନାନ ସାରି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ବ୍ରତ ଉଦଯାପନ କରନ୍ତି । 
14. ବ୍ରତ କଥା ଅନୁସାରେ, ସୁନା, ତିଳ, ଭୂମି, ଗାଭୀ, ଅନ୍ନ, ଜଳ, ଛତରୀ ଓଁ ଜୋତା ଆଦି ଦାନ କଲେ ବ୍ରତଧାରୀ ଆଶ୍ୱମେଧ ଯଂଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ କରିବା ସହିତ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ବୋଲି ବିଶ୍ବାସ ରହିଛି।
15. ପରଦିନ ପ୍ରାତଃ ମୂହୁର୍ତ୍ତରେ ଉପବାସ ଖୋଲନ୍ତୁ ।