କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ମହତ୍ତ୍ୱ

ଓଡ଼ିଶାର ଆଚାର ବିଚାର ,ଚାଲିଚଳଣି ତଥା ଧର୍ମୀୟ ଭାବନା ସହିତ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା  ବା ରାସ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଆଙ୍ଗାଅଙ୍ଗି ଭାବେ ଜଡିତ। ଉତ୍କଳର ପ୍ରାଚୀନ ଇତିହାସ ସହିତ ଏହା ନିବିଡ ଭାବେ ସମ୍ପୃକ୍ତ। ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଉତ୍କଳର ସାଧବ ପୁଅମାନେ ନୌବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ଦରିଆ ପାରି ହୋଇ ଜାଭା ,ସୁମାତ୍ରା ,ବାଳି ଦୀପ ଆଦି ସ୍ଥାନକୁ ଯାଉଥିଲେ । ଏହି ସ୍ମୃତିକୁ ମନେ ପକାଇବା ପାଇଁ କାର୍ତ୍ତିକ ପୁର୍ଣିମା ଅବସରରେ କଦଳୀ ପଟୁଆରେ ଡଙ୍ଗା ଭସାଇବାର ପରମ୍ପରା ରହି ଆସିଛି। ଏହି ଦିନ ପ୍ରତ୍ୟୁଷରୁ ଉଠି ଆବାଳ ବୃଦ୍ଧବନିତା ନଦୀ, ପୁଷ୍କରିଣୀ ,ଜଳାଶୟରେ ଡଙ୍ଗା ଭାସାଇଥାନ୍ତି । ଡାଙ୍ଗରେ ଦୀପ ଜାଳି ପାନଗୁଆ ଥୋଇଥାନ୍ତି  । ଏହି ସମୟରେ ଗାନ କରନ୍ତି 'ଆ କା ମା ବୈ, ପାନ ଗୁଆ ଥୋଇ ପାନ ଗୁଆ ତୋର, ମାସକ ଧରମ ମୋର । ଏହା ପରେ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି ଦିଅଁ ଦର୍ଶନ କରିଥାନ୍ତି। ଦେବ ସେନାପତି ଚିର କୁମାର କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ଆରାଧନା ଏହି ମାସରେ ସମ୍ପାଦିତ ହୁଏ  ।

କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ମହତ୍ତ୍ୱ

କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଆସୁଥିବା ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ବର୍ଷ ସାରାର ପବିତ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣିମାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟତମ। ଯଦି ଏହି ଦିନ କୃତିକା ନକ୍ଷତ୍ର ଉପରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଏବଂ ବିଶାଖା ନକ୍ଷତ୍ର ଉପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରୁହନ୍ତି, ତା’ ହେଲେ ପଦ୍ମକ ଯୋଗର ନିର୍ମାଣ ହୋଇଥାଏ, ଯାହାକି ବହୁତ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭ। ସେହିପରି ଯଦି ଏହି ଦିନ କୃତିକା ନକ୍ଷତ୍ର ଉପରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଓ ବୃହସ୍ପତି ରୁହନ୍ତି, ତା’ ହେଲେ ଏହା ‘ମହାପୂର୍ଣ୍ଣିମା’ ଭାବରେ ଜଣାଯାଇ ଥାଏ। ଏହି ଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟା କାଳରେ ତ୍ରିପୁରୋତ୍ସବ କରି ଦୀପଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପୁନର୍ଜନ୍ମ କଷ୍ଟ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ି ନ ଥାଏ।

1. କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁଯାୟୀ, ଯେତେବେଳେ କୌରବ ଏବଂ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ମଧ୍ଯରେ ମହାଭାରତ ଯୁଦ୍ଧ ସମାପ୍ତ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ପାଣ୍ଡବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିବ୍ରତ ଓ ଦୁଃଖିତ ଥଲେ । ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନଙ୍କର ଅନେକ ସମ୍ପର୍କୀୟ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଆତ୍ମା କିପରି ଶାନ୍ତି ପାଇବ ସେନେଇ ସେମାନେ ଚିନ୍ତିତ ଥିଲେ । 
2. ଏହାପରେ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ପାଣ୍ତବଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ କାର୍ତ୍ତିକ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଅଷ୍ଟମିରୁ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କ ଆତ୍ମାର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଦୀପଦାନ କରିବାକୁ କହିଥିଲେ। ସେବେଠାରୁ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଗଙ୍ଗା ସ୍ନାନ କରିବା ଏବଂ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଦିନ ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ।
3. ଏହି ସମୟରେ ଶିଖ ଧର୍ମର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଗୁରୁ ନାନକ ଦେବଜୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ବାର୍ଷିକୀ ପାଳନ ମଧ୍ଯ କରାଯାଏ |

କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପୂଜା ପଦ୍ଧତି

1. ଧାର୍ମିକ ସମାରୋହ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦିନ ବହୁତ ଶୁଭ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।  ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ ଏହି ଦିନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଶୁଭ ସମାରୋହ ଘରେ ସୁଖ ସମୃଦ୍ଧି ଆଣିଥାଏ। 
2. ଏହାପରେ ଶୁଦ୍ଧ ଘିଅରେ ଦୀପ ଜାଳି ବିଧି ବିଧାନ ଅନୁସାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଦିନ ସତ୍ୟନାରାୟଣଙ୍କ କାହାଣୀ କରିବା ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। 
3. କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଆମ୍ବ ପତ୍ର ଘରର ଦ୍ୱାରରେ ରଖନ୍ତୁ।
4. ଏହି ଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ପାଣିରେ ଏକ ଦୀପ ଦାନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏହା କରି ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଘରେ ସମୃଦ୍ଧତା ଥାଏ। 
5. କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ତୁଳସୀ, ଜଳ, ଦୀପ ଏବଂ ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାରରେ ଦୀପ ଜାଳି ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ।
6. ଏହି ଦିନ ଶିବଲିଙ୍ଗରେ ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ମହୁ ଏବଂ କଞ୍ଚା କ୍ଷୀର ମିଶାଇ ଅର୍ପଣ କଲେ ଭଗବାନ ଶିବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଥାନ୍ତି। 
7. କାର୍ତ୍ତିକ ବ୍ରତ ପାଳନ କରୁଥିବା ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁଙ୍କୁ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ଅପାର କୃପା ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାଏ।

ସ୍ନାନ

1. କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଭଗବାନ ଯମୁନା କୂଳରେ ସ୍ନାନ କରି ଦିୱାଲୀ ପାଳନ କରନ୍ତି।  ଏହି ମାସରେ, ଶ୍ରୀ ହରି କେବଳ ପାଣିରେ ବାସ କରନ୍ତି । 
2. ମଦନପାରିଜାତଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ତାରାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ସଂଯମତା ରଖିବା ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପୂର୍ବରୁ ପୁଣ୍ୟ ପାଇବା ପାଇଁ ଏହି ଧର୍ମମାସରେ ନିୟମିତ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ବିଶେଷ କରି ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ସ୍ନାନ କରିବା ବହୁତ ଭଲ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ ।
3. ଏହି ମାସରେ ଧର୍ମପ୍ରାଣ ଆବାଳ- ବୃଦ୍ଧ- ବନିତା ପ୍ରତ୍ୟହ ପ୍ରାତଃକାଳରେ ସ୍ନାନ ସମାପନ ପୂର୍ବକ ଦେବ ଦର୍ଶନ ଏବଂ ନଗର ସଂକୀର୍ତ୍ତନ ଆଦି କରିଥାନ୍ତି । 
4. କାର୍ତ୍ତିମା ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟକୁ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ ବା ଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ବୁଡ଼ ପକାଇଲେ ସବୁ ପାପ ନାଶ ହୋଇଥାଏ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି। 
5. କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ବ୍ରାହ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କୌଣସି ପବିତ୍ର ନଦୀ, ପୁଷ୍କରିଣୀ କିମ୍ବା  ଜଳକୁଣ୍ଡରେ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ପକାଇ ସ୍ନାନ କରିବା ବହୁତ ଶୁଭ ହୋଇଥାଏ। 
6. ଏହି ଅବସରରେ ଓଡ଼ିଶାର ନରନାରୀ ଜଳରେ ସ୍ୱଦେଶ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରତୀକ ଉପାସନା ସାମଗ୍ରୀ ତାମ୍ବୁଳ, ଅକ୍ଷତ ଓ ତିଳ ନିକ୍ଷେପ ପୂର୍ବକ ପ୍ରତିଦାନ ସ୍ୱରୂପ ଦେବତାଙ୍କ ଠାରୁ ପୁଣ୍ୟ କାମନା କରିଥାନ୍ତି ।
7. ଘରର ଦ୍ୱାରରେ ମୁରୂଜ ପକାଇବା ଶୁଭଙ୍କର ହୋଇଥାଏ ବୋଲି ବଶ୍ୱାସ ରହିଛି ।
8. ସ୍ନାନ କରିବା ପରେ ଦୀପଦାନ ସହିତ ହିଁ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ଶ୍ରୀରାଧାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବାର ପରାମ୍ପରା ରହିଛି। ମାନ୍ୟତା ରହିଛି କି, ଏହି ଦିନ କରାଯାଉଥିବା ଦାନରୁ ପୁଣ୍ୟଫଳ ଦୁଇଗୁଣା ମିଳିଥାଏ।

ତୁଳସୀ ପୂଜା

1. ତୁଳସୀ ପୂଜାର ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି। କୁହାଯାଏ, ତୁଳସୀ ପୂଜା ବିନା କାର୍ତ୍ତିକ ବ୍ରତର ଅର୍ଥ କିଛିନାହିଁ ।
2. କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ତୁଳସୀ ପୂଜନକଲେ ବୈକୁଣ୍ଠ ପ୍ରାପ୍ତି ହୋଇଥାଏ ବୋଲି ବିଶ୍ବାସ ରହିଛି। ଏହି ଦିନ ଶାଳଗ୍ରାମ ସହ ତୁଳସୀ ପୂଜା କରାଯାଏ। 
3. ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ମାତା ତୁଳସୀ ପୃଥିବୀକୁ ଆଗମନ କରିଥିଲେ। ସେଥିପାଇଁ ଏହି ଦିନ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ତୁଳସୀ ଅର୍ପଣ କରି ଅନ୍ୟ ଦିନ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଗୁଣ ଓ ପୁଣ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। 
4. ତୁଳସୀ ଚଉଁରା ମୂଳରେ ଏହି ଦୀପ ଜାଳିଲେ ମନସ୍କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ସହ ଦାରିଦ୍ର୍ୟତା ମଧ୍ୟ ଦୂର ହୋଇଥାଏ ।
5. ଧାର୍ମିକ କାହାଣୀ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ତୁଳସୀ ବୈକୁଣ୍ଠ ଧାମରେ ​​ପହଞ୍ଚିଥିଲେ। ତେଣୁ ଏହି ଦିନ ସକାଳେ ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ତୁଳସୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଜରୁରୀ | ତୁଳସୀ ପୂଜା ସମୟରେ ତୁଲସୀ ଚାଳିସା ପଢନ୍ତୁ |
6. ଯଦି ଆପଣ ଏହା କରନ୍ତି ତେବେ ଘରେ ସମୃଦ୍ଧତା ଏବଂ ସୁଖର ଇଚ୍ଛା ଥାଏ ଏବଂ ସମାଜରେ ସମ୍ମାନ ଏବଂ ସମ୍ମାନର ବୃଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ହୋଇଥାଏ | 
7. ଯଦିଓ ତୁଳସୀଙ୍କୁ ପ୍ରତିଦିନ ପୂଜା କରାଯିବା ଉଚିତ୍, କିନ୍ତୁ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଉପରେ ତୁଲସୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ |

ଏହି ଉପାୟରେ ଟଙ୍କା ବଢିବ

1. କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ନିଜ ଘରର ଧନ ରଖୁଥିବା ସ୍ଥାନଗୁଡିକୁ ପୂଜା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ |
2. ଯେଉଁ ଜାଗାରେ ଆପଣ ଏକ ଧନ ସମ୍ପଦ ରଖନ୍ତି, ଯେପରିକି ଏକ ବସ୍ତ୍ର, କଳା କଦଳୀ, ଗୋମତି ଚକ୍ର ଏବଂ ଏକ ମୁଦ୍ରା, ଏହାକୁ  ଏକ ଲାଲ୍ କପଡ଼ାରେ ଗୁଡ଼ାଇ ରଖ | ଜ୍ୟୋତିଷ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ଏହା କରିବା ଦ୍ୱାରା ମାତା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ କୃପା ରହିଥାଏ।
3.  କେବଳ ଏତିକି ନୁହେଁ ପରିବାର ସଦସ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସ୍ନେହ ମଧ୍ୟ ରହିଛି।

ଖିରୀ

1. କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଖିରୀ  ଘରେ ତିଆରି ହେବା ଜରୁରୀ | 
2. ଏହି ଦିନ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଖିରି ଭୋଗ ଦେବା ଉଚିତ। 
3. ଏହି ଦିନ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କ୍ଷୀର ଅର୍ପଣ କରାଯିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ଦିନ, ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନାରାୟଣଙ୍କ ଆରତୀ କରିବା ପରେ ତୁଳସୀ ନିକଟରେ ଘିଅ ଦୀପ ଜଳାଇବା ଉଚିତ। 
4. ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ତା’ପରେ 5 କୁମାରୀଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ | 
5. ମନେରଖନ୍ତୁ ଯେ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ପରେ, ଝିଅ ମାନଙ୍କୁ କିଛି ଦକ୍ଷିଣା ଦିଅନ୍ତୁ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପାଦକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଆଶୀର୍ବାଦ ନିଅନ୍ତୁ | 
6. ଏହା କରିବା ଦ୍ୱାରା ମାତା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଆଶୀର୍ବାଦ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ପରିବାର ସଦସ୍ୟଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଭଲ ରହିଥାଏ |