କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାକୁ ଦେବ ଦୀପାବଳି କୁହାଯାଏ କାହିଁକି ?

ଶିଵ ପୂଜାର ଏହିଦିନ ବିଶେଷତ୍ୱ ରହିଛି ଯେ ଶିଵ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରେ ତ୍ରିପୁରା ଅସୁରର ବଧ କରିଥିଲେ ।  ନିଜ କ୍ଷମତା ବଳରେ ତ୍ରିପୁରାସୁର ଦେଵଲୋକରୁ ଦେବତା ମାନଙ୍କୁ ବାହାର କରି ଦେଇଥିଲେ । ସେଥିପାଇଁ ଦେବତା ମାନେ ଦେଵ ଦେଵ ମହାଦେବଙ୍କ ଶରଣାପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ । ଶିଵ ତ୍ରିପୁରାସୁରକୁ ବଧ କରିଥିଲେ |  ତ୍ରିପୁରାସୁର ହତ୍ୟାର ଆନନ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ସ୍ବର୍ଗରୁ ଓହ୍ଲାଇ ମହାଦେବ ନଗରୀ, ଶୈବପୀଠ କାଶୀରେ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଦୀପାବଳି ପାଳନ ବା  ଦୀପ ଦାନ କରିଥିଲେ ।

ଶାସ୍ତ୍ରନୁଯାୟୀ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ସେବେଠାରୁ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ତିଥିରେ ଦେଵ ଦୀପାବଳି ପାଳନ ହେଉଅଛି  । ଏହି ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପୁରୀ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା। ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ ଏହି ଦିନ ଭଗବାନ ଶିବ ତ୍ରିପୁରାସୁରକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଥିବାରୁ ସେବେଠାରୁ ଭଗବାନ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ତ୍ରିପୁରୀ କୁହାଯାଏ। 

ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ଗଙ୍ଗା ମାଆଙ୍କ ପୂଜାର ଆଳତି ଖୁଵ ସୁନ୍ଦର ସହ ଦିବ୍ୟ ଚେତନା ରେ ପ୍ଲାବିତ ଭରା ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ଗହଣରେ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ୟୋତିରେ ପରିପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥାଏ । ଅସଂଖ୍ୟ ଦୀପ ପ୍ରଜ୍ଵଳିତ ଦ୍ୱାରା ଗଙ୍ଗା ମାଆଙ୍କ ଘାଟର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ପୂଣ୍ୟ ସତ୍ୟର ଆଲୋକ ମାଳାରେ ଉଦ୍ଭାସିତ ହୁଏ । ନାମ ଜପ କୀର୍ତ୍ତନ ସହ ଭାଵ ଭକ୍ତିର ବୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ,ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ସଞ୍ଚାରିତ ସେହି କାଶୀ ରେଣୁରେ । ତେଣୁ ମହା କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ପବିତ୍ରତା, ମହତ୍ତ୍ୱ ସହସ୍ର ଗୁଣ ।

ବ୍ରତ

1. କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ବ୍ରତ ପାଳନ କଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାଏ ବୋଲି ବିଶ୍ବାସ ରହିଛି ।
2. କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣମୀରେ ଗୋବିନ୍ଦ ନାମ ସ୍ମରଣ କଲେ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତିହୁଏ । 
3. କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୂର୍ଣିମା ରାତିରେ ବ୍ରତ ଓ ଜାଗରଣ କଲେ ସବୁ ମନୋବାଞ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଦିନ ସତ୍ୟନାରାୟଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣିଲେ ଜୀବନର ସଙ୍କଟ ଦୂର ହୋଇଥାଏ ।
4. କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ବ୍ରତ ରଖିଥିବା ଲୋକେ ଏହି ଦିନ ହୋମଯଜ୍ଞ ନିଶ୍ଚୟ କରନ୍ତୁ। ଏଥି ସହିତ ଯଦି ବ୍ରତଧାରୀ କୌଣସି ଗରିବ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବେ, ତ ତାଙ୍କୁ ଅଶେଷ ଲାଭ ମିଳିବ।
5. ବର୍ଷ ସାରାର ବ୍ରତର ପୂଣ୍ୟଫଳ ଏହି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ବ୍ରତ କଲେ ମିଳିଥାଏ | ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ବ୍ରତ ନ କରି  କେବଳ ପଞ୍ଚୁକ 5 ଦିନ ଧରି ବ୍ରତ କଲେ  ତାହାଲେ ମଧ୍ଯ ସେ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଥାଏ । ପଞ୍ଜୁକ ପାଞ୍ଚ ଦିନରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ  ରୂପରେ ରନ୍ଜ ସିଂହାସନରେ ଦର୍ଶନ ଦିଅନ୍ତି ତିନି ଠାକୁର |
6. ଏହି ସମୟରେ ଶ୍ରୀ ମନ୍ଦିରରେ ଠାକୁରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ କୋଟି ଜନ୍ମର ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ ବୋଲି ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ବିଶ୍ୱାସ  କରାଯାଏ ।
7. ପଞ୍ଚୁକର ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ମହାପ୍ରଭୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ବେଶରେ ରତ୍ନ ସିଂହାସନରେ ଦର୍ଶନ ଦିଅନ୍ତି । ପ୍ରଥମ ଦିନର ବିଶେଷତ୍ବ ହେଉଛି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କର ଚାରି ମାସର ନିଦ୍ରା ଏହି ଦିନ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥାଏ । ଏହାକୁ ପ୍ରବୋଧୀନି ଏକାଦଶୀ ମଧ୍ଯ କୁହାଯାଏ । ଦ୍ବି ତୀୟ ଦିନରେ ବାଙ୍କଚୂଡା ବେଶ ,ତୃତୀୟ ଦିନରେ ତ୍ରିବିକ୍ରମ ବେଶ ,ଚତୁର୍ଥ ଦିନରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ରଷିଙ୍କ ବେଶ ଓ ଶେଷରେ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଅବସରରେ ସୁନାବେଶରେ ଭୂଷିତ ହୋଇଥାଆନ୍ତି |

ଦୀପଦାନ

1. ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁଯାୟୀ ଦେବ ଦୀପାବଳି ଦିନ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦୀପ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରି ନିଜ ଖୁସିର ପ୍ରସର୍ଣ୍ଣତା ପାଇଁ ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ଘାଟକୁ ଆସିଥାନ୍ତି। ସେଥିପାଇଁ ଦୀପଦାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । 
2. କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ଦୀପ ଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସୁଖ ସମୃଦ୍ଧି ବଢିଥାଏ ଓ ସବୁ ସମସ୍ୟା ଦୂର ହୋଇଥାଏ |
3. କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦେବ ଦୀପାବଳି ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା | ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ, ଏହି ଦିନ ଘରେ ଦୀପ ଜାଳିବା ଉଚିତ୍ | 
4. କୁହାଯାଇଛି ଯେ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଶ୍ରୀକେଶବଙ୍କ  ନିକଟରେ ଅଖଣ୍ଡ ଦୀପ ଜାଳୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଦିବ୍ୟ କାନ୍ତି ରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି।
5. ଯେଉଁମାନେ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଦୀପ ଜାଳନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ନର୍କର ଶିକାର ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ | କୁହାଯାଏ ଯେ କାର୍ତ୍ତିକ ଏକାଦାଶୀରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କରେ ରଖାଯାଇଥିବା ପ୍ରଦୀପକୁ ଆଲୋକିତ କରି ଏକ ମୂଷା ବିରଳ ମାନବ ଜନ୍ମର ସୁଯୋଗ ନେଇଥିଲା ।
6. ଜ୍ୟୋତିଷ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ଘରର ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱାର ଏବଂ ପୂଜାପୀଠରେ ଦୀପ ସହିତ ଆଲୋକିତ ହେବା ଜରୁରୀ | 
7. ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ ଏହା କରିବା ଦ୍ୱାରା ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଆଯାଏ, ଏବଂ ରାଶିଫଳର ଗ୍ରହ ନକ୍ଷତ୍ର ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଫଳାଫଳ ଦେଇଥାଏ |
8. କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣମୀରେ ଦୀପ ଦାନ କଲେ ସମସ୍ତ ସଙ୍କଟ ଦୂର ହେବା ସହ ଋଣରୁ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ। 
9. କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଦୀପ ଦାନ କରିବାର ନିୟମ ମଧ୍ୟ ଅଛି | ଏକ ନଦୀ, ଏକ ମନ୍ଦିର, ଅଶ୍ୱସ୍ଥ ଗଛ , ତୁଲସୀ ଗଛ , ଏକ ଛକ, ଏକ ଅପହଞ୍ଚ ସ୍ଥାନ ଇତ୍ୟାଦିରେ ଗଭୀର ଦାନ କରାଯିବା ଉଚିତ୍ | ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖି ଯେକୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଦୀପ ଜାଳିବା ଦୀପଦାନ କୁହାଯାଏ | ଦୀପ  ଦାନ ଅର୍ଥ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରିବା ଏବଂ ଆଲୋକର ଆଗମନ |

ଦାନ

1. କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପୁଣ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ହୋଇଥାଏ। କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଦେବାଳୟରେ କିମ୍ବା ଗରିବ ଲୋକଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳିଥାଏ । ବିଶ୍ଵାସ ରହିଛି ଯେ, ଏହି ଦିନ ଅନ୍ନ, ବସ୍ତ୍ର ଆଦି ଦାନ କଲେ ଘରେ ସୁଖ ସମୃଦ୍ଧି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ।
2. ଦାନରେ ଆପଣ କୌଣସି ଗରିବ ମଣିଷକୁ ଖାଇବା ଜିନିଷ, କପଡା ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାରର ବସ୍ତୁ ଦେଇପାରନ୍ତି। କେବଳ ଏହି କଥାକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖନ୍ତୁ କି ଆପଣ ସ ହୃଦୟରେ ଦିଅନ୍ତୁ।
3. ଦାନ କରିବା ପାଇଁ ସବୁଠୁ ପ୍ରଥମେ ଦାନ କରିଥିବା ବସ୍ତୁକୁ ନିଜ ହାତରେ ରଖନ୍ତୁ ଓ ମନରେ ବସ୍ତୁ ଦାନ କରିବାର ସଂକଳ୍ପ ନିଅନ୍ତୁ। ଏହା ପରେ ଡାହାଣ ହାତରେ ଏହି ବସ୍ତୁ ଦାନ କରନ୍ତୁ। 
4. ଆପଣ ଚାହିଁଲେ ଦାନ କରାଯାଉଥିବା କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦେବା ବଦଳରେ ମନ୍ଦିରରେ ମଧ୍ୟ ଦେଇପାରନ୍ତି ।
5. ଗାଈ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ଘିଅ ଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପତ୍ତି ବଢ଼ିଥାଏ। ସେହିପରି ମେଣ୍ଡା ଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଯୋଗର କଷ୍ଟ ଦୂର ହୋଇ ଯାଇଥାଏ। 
6. ଯଦି ଏହି ଦିନ ସମ୍ଭବ, ଅଭାବୀ ଓ ଗରିବ ଲୋକଙ୍କୁ ଦାନ କର ଏବଂ ଭୋକିଲା ଲୋକଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଦିଅ।
7. ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ ଏହି ଦିନ ଘିଅ ଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଧନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ ଏବଂ ଗ୍ରହ ଯୋଗର ଅସୁବିଧା ଦୂର ହୋଇଥାଏ। ଯେଉଁମାନେ କାର୍ତ୍ତିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଉପବାସ ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କର ଅପାର ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଆନ୍ତି। 

ମାତା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଏବଂ ଭଗବାନ ନାରାୟଣ

1. ଏହା ପରେ ଘରେ ଭଗବାନ ନାରାୟଣ ଏବଂ ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତୁ।
2. ଘରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସ୍ତ୍ରୋତ ପଢ଼ ଏବଂ ଦୀପଦାନକୁ ସକାଳେ ନୁହେଁ ବରଂ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ କର | ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ, ଏପରି କରିବା ଦ୍ୱାରା ମାତା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଏବଂ ଘରେ କେବେବି ଅର୍ଥର ଅଭାବ ନଥାଏ | 
3. ଯଦି ତୁମେ ସକ୍ଷମ, ତେବେ ତୁମେ ପ୍ରତିଦିନ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସ୍ତ୍ରୋତ ପଢିବା ଉଚିତ୍, ଏହା ଘରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ନକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତିକୁ ଦୂର କରିଥାଏ |
4. ମନେରଖନ୍ତୁ ଯେ ପୂଜା ସମୟରେ ଗାଈ ଘିଅର ଦୀପ ଜାଳନ୍ତୁ | 
5. ଏହା ପରେ ନାରାୟଣ ସାହସ୍ରନାମା ପାଠ କରନ୍ତୁ | ଏହା ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଗୁଣ ହାସଲ କରେ |

ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ

1. କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ବୈକୁଣ୍ଠ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ । 
2. ଏହି ଦିନ ମହିଳାମାନେ ରାଇ- ଦାମୋଦର ବ୍ରତର ଉଦ୍ ଯାପନ କରିଥାନ୍ତି । 
3. ବିଧବାମାନେ ଏହି ମାସରେ ହବିଷ୍ୟ ପାଳନ ପୂର୍ବକ ପ୍ରତ୍ୟହ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଆକାଶଦୀପ ପ୍ରଜ୍ଜଳନ କରିଥାନ୍ତି । 
4. ଆକାଶଦୀପ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କାର୍ତ୍ତିକ କୃତ୍ୟର ଆଉ ଏକ ଅବଦାନ । କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ବେଳକୁ ପିତୃପକ୍ଷ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଇଥାଏ । ପ୍ରେତପୁରୁଷ ତଥା ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ପଥ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଅନ୍ଧକାରାଚ୍ଛନ୍ନ ଦୁର୍ଗମ ପଥକୁ ଆଲୋକିତ କରିବା ସକାଶେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ ଏହି ପ୍ରଦୀପ ପ୍ରଜ୍ଜଳନ ବିଧି ପ୍ରଚଳିତ । ଗ୍ରାମରେ ଏକ ଉଚ୍ଚ ବାଉଁଶ ଖୁଣ୍ଟ ଉପରେ ପ୍ରତି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଆକାଶଦୀପ ରଖାଯାଉଥାଏ । 
5. ଏହି ଅବସରରେ ଶ୍ରୀରଘୁନାଥ ଜୀଉ ଭୋରରୁ ଧଳା, କଳା ଘୋଡ଼ାରେ ସମର ସଜ୍ଜା ବେଶରେ କାଞ୍ଚି ଅଭିଯାନ ବେଶରେ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଇଛନ୍ତି।