ରମା ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତର ବିଧି ଓ ମହତ୍ତ୍ବ

କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ରମା ଏକାଦଶୀ ପଡ଼େ । ଏହା ଅତି ଉତ୍ତମ ଓ ମହାପତକନାଶିନୀ । ଚାରି ମାସ ପରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ଯୋଗ ନିଦ୍ରାରୁ ଉଠିଥାନ୍ତି। ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ ରମା ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ରଖିବା ଦ୍ବାରା ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସହିତ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମଧ୍ୟ କୃପା ମିଳିଥାଏ।

ଦୀପାବଳିରେ ମା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପୂଜା କରାଯାଏ। ମାତା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଏକ ନାମ ରମା। ଏଥିପାଇଁ ଏହି ଏକାଦଶୀକୁ ରମା ଏକାଦଶୀ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ମାନ୍ୟତା ରହିଛି କି, ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଦ୍ବାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର କଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ। ଏହା ସହିତ ଆର୍ଥିକ ସମସ୍ୟା ମଧ୍ୟ ରହିନଥାଏ।

ପଦ୍ମ ପୁରାଣଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ରାମା ଏକାଦଶୀଙ୍କ ଉପବାସ ପାଳନ କଲେ ପରିତ୍ରାଣ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ଉପବାସ ପାଳନ କରିବା ସହିତ ବିଷ୍ଣୁ ଜୀ ସହିତ ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ଯେଉଁଥିପାଇଁ ଜୀବନରେ ଟଙ୍କା ଏବଂ ଖାଦ୍ୟର ଅଭାବ ନଥାଏ | ଏହି ଦିନ ଲୋକମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବତାର କେଶବ ସ୍ୱରୋପଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରନ୍ତି |

ରମା ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତର କିମ୍ବଦନ୍ତୀ

1. ଏକ ପୌରାଣିକ କଥା ଅନୁସାରେ,ପୂର୍ବକାଳରେ ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ନାମକ ଜଣେ ରାଜା ଶାସନ କରୁଥିଲେ । ସେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ଭକ୍ତ ଓ ସତ୍ୟ ପ୍ରତିଜ୍ଞ ଥିଲେ । ରାଜାଙ୍କର ନଦୀମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ରୂପେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କଲେ । ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଚନ୍ଦ୍ରସେନ କୁମାର ଶୋଭନ ସହିତ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ । ଏକଦା ଶୋଭନ ଦଶମୀ ଦିନ ଶଶୁର ଘରକୁ ଆସିଥିଲେ, ଏହିଦିନ ନଗର ସାରା ପୂର୍ବପରି ଡେଙ୍ଗୁରା ପିଟା ହୋଇ ଜଣାଇ ଦିଆଗଲା ଯେ, ଏକାଦଶୀ ଦିନ କେହି ଭୋଜନ କରିବେ ନାହିଁ । ଏହା ଶୁଣି ରାଜାଙ୍କ ଜାମାତା ଶୋଭନ ଉପବାସ ରହି, ନିଷ୍ଠାର ସହିତ ବ୍ରତର ସମସ୍ତ ନିୟମ ପାଳନ କଲେ । କିନ୍ତୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ହେବା ବେଳେ ତାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ଘଟିଲା ।
2. ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ସ୍ବାମୀଙ୍କ ସହିତ ନିଜକୁ ସତି କଲେ ନାହିଁ ଏବଂ ପିତାଙ୍କ ଘରେ ରହିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଅନ୍ୟ ପଟେ, ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭନ୍ ମନ୍ଦରାଞ୍ଚଲ ପର୍ବତରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନ୍ମରେ ଏକ ବିଳାସପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବସ୍ଥା ପାଇଲେ । ଥରେ ମୁଚୁକୁନ୍ଦପୁରର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରିବା ସମୟରେ ଶୋଭନ୍ ସହରରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ । ସେ ଶୋଭନଙ୍କୁ ସିଂହାସନରେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଶୋଭନ୍ ସିଂହାସନରୁ ଉଠିଲେ ଏବଂ ଏହା କିପରି ହେଲା ବୋଲି ପଚାରିଥିଲେ। ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରୁ ଫେରିବା ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗାଙ୍କୁ ଏହା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। 
3. ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ବହୁତ ଖୁସି ଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବାକୁ ବ୍ୟାକୁଳ ହେଲେ । ସେ ବାମ ରୁଷର ଆଶ୍ରମରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ । ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ମାଣ୍ଡାରାଞ୍ଚଲ ପର୍ବତ ଉପରେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଶୋଭାନରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ। ଶୋଭନଙ୍କ ତାଙ୍କର ଏକାଦଶୀ ଉପବାସର ଗୁଣର ଫଳ ଦେଇ ସେ ତାଙ୍କ ସିଂହାସନ ଏବଂ ରାଜ୍ୟକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ଥିର କଲେ । ସେବେଠାରୁ ବିଶ୍ବାସ କରାଯାଏ ଯେ ଏହି ଉପବାସ ପାଳନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପରି ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ।

ମହତ୍ତ୍ଵ

1. ବ୍ରହ୍ମାହତ୍ୟା କରିବା ପରି ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି |
2. ଏହି ଉପବାସର ପ୍ରଭାବ ହେତୁ ବିବାହିତ ମହିଳାମାନେ ଅନନ୍ତ ଭାଗ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି |
3. ଧନ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ|ସୁଖ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧତା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ |
4. ଏହି ଉପବାସ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବା ଅନୁମାନ କରାଯାଏ |
5. ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତା ସମାଧାନ ହୋଇଥାଏ|
6. ଜୀବନର ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିବା ପରେ ମଣିଷ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବୈକୁଣ୍ଠ ଧାମକୁ ଯାଏ |

ପୂଜା ବିଧି

1. ବ୍ରତ ଦିନ ବ୍ରହ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଉଠି ସ୍ନାନ ଆଦି କରନ୍ତୁ ଏବଂ ବ୍ରତ ସଙ୍କଳ୍ପ ନିଅନ୍ତୁ।
2. କଳସ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କର ଏବଂ ଏଥିରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଏବଂ ଦେବୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାପନ କର | 
3. ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରତିମାକୁ ସ୍ନାନ କରିବା ପରେ, ଚନ୍ଦନରେ ତିଲକ କରି ଫଳ ଏବଂ ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଧୂପ, ଦୀପ ସହିତ ଆରତୀ କରନ୍ତୁଏବଂ ଭୋଗ ଅର୍ପିତ କରନ୍ତୁ। 
4. ନ୍ୟତା ରହିଛି କି ରମା ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ତୁଳସୀ ଅବଶ୍ୟ ଅର୍ପିତ କରିବା ଉଚିତ୍। ଧ୍ୟାନରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ କି ଏକାଦଶୀ ଦିନ ତୂଳସୀ ପତ୍ର ଛିଡ଼ାନ୍ତୁ ନାହିଁ ବରଂ ପ୍ରଥମେ ତଳେ ପଡ଼ିଥିବା ପତ୍ରକୁ ଅର୍ପିତ କରନ୍ତୁ।
5. ଯଦି ଆପଣ ନିଜେ ଏହି ପୂଜା କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ଆପଣ ଜଣେ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା ମଧ୍ୟ କରିପାରିବେ |
6. ଏହା ପରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆରଧାନା କରନ୍ତୁ।ବିଷ୍ଣୁ ସାହସ୍ରନାମା ସ୍ତ୍ରୋତ୍ରପାଠ କର |ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ କିମ୍ବା ଗୀତା ପାଠ କର |
7. ଦିନସାରା ଉପବାସ କରନ୍ତୁ | ସନ୍ଧ୍ୟାରେ, ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ପରେ ଏବଂ ଆରତୀ ପରେ ଫଳ ଖାଅ |
8. ପରଦିନ, ଦ୍ୱାଦଶରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଦିଅ ଏବଂ ଯଥାସମ୍ଭବ ଦାନ-ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କର |
9. ତା’ପରେ ଖାଦ୍ୟ ଖାଅ |
10. ଉପବାସ ରାତିରେ ଜାଗ୍ରନ୍ କର | ଏହି ଉପବାସରେ, ନିଶା ଠାରୁ ଦୂରରେ ରୁହ ଏବଂ ଏକ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଜୀବନଯାପନ କର |

ନିୟମ

1. ରାମା ଏକାଦଶୀଙ୍କୁ ଭୁଲି ମଧ୍ୟ ଏହି କାମ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ |
2. ଯଦି ଜଣେ ମହିଳା ଉପବାସ ପାଳନ କରୁଛନ୍ତି, ତେବେ ସେ ମନେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ଯେ ସେ ନିଜ ମୁଣ୍ଡରେ ଗାଧୋଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ | ବା କେଶ ଧୋଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ |
3. ଏହି ଦିନ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ପୋଷାକ ଧୋଇବା ଠାରୁ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତୁ |
4. ଖାଦ୍ୟରେ ଚାଉଳ ଖାଆନ୍ତୁ ନାହିଁ | କାରଣ ଚାଉଳ ଖାଇବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟଜନକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ |
5. ଉପବାସ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ଦିନ ସେଲିବ୍ରେଟି ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ |
6. ନୀରବ ରୁହନ୍ତୁ ଅନ୍ୟଥା କମ୍ କୁହନ୍ତୁ, କ୍ରୋଧ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ |
7. ଆଚରଣକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର |