ବୈଶାଖ ମାସର ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ

ଆରମ୍ଭ ହୋଇସାରିଛି ପୁଣ୍ୟ ବୈଶାଖ ମାସ । କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ଭଳି ଏହି ମାସରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାତଃସ୍ନାନ ଓ ଦାନ ପୁଣ୍ୟର ଅଶେଷ ମହିମା ରହିଛି । । ଏହି ମାସର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ଆପଣ ବିଧିବଦ୍ଧ ଭାବେ ପୂଜା ଆରାଧନା କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ନଥିଲେ କେବଳ କେତେକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦିନ ଆପଣ ପୂଜା ଉପବାସ ଓ ବ୍ରତ କଲେ ଅଶେଷ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳିବା ସହିତ ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସମସ୍ୟା ଦୂର ହୋଇଥାଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି ।

ବୈଶାଖ ମାସର କିମ୍ବଦନ୍ତୀ :-

ବହୁ ପୂର୍ବରୁ ଧର୍ମବରଣ ନାମକ ଏକ ବିପ୍ର ଥିଲା | ସେ ବହୁତ ଧାର୍ମିକ ଥିଲେ। ଥରେ ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣିଲେ ଯେ ଘୋର କଳି ଯୁଗରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମକୁ ସ୍ମରଣ କରିବାଠାରୁ ଅଧିକ ପୂଣ୍ୟ ନାହିଁ । ଧର୍ମବରଣ ଏହାକୁ ଅନୁକରଣ କରି ଗୃହ ତ୍ୟାଗକରି ଏକ ଭ୍ରମଣ ପାଇଁ ବାହାରିଲେ | ଦିନେ ଯାତ୍ରା କରିବା ସମୟରେ ସେ ପିତୃ ଲୋକ ଯାଇଥିଲେ | ଧର୍ମବରଣ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ ସେଠାରେ ବହୁତ ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲେ । ପିତାମାନେ ତାଙ୍କୁ କହିଥିଲେ ଯେ ଧର୍ମଭାରନଙ୍କ ତ୍ୟାଗ ହେତୁ ତାଙ୍କ ଅବସ୍ଥା କାରଣ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦାନ କରିବାକୁ କେହି ନାହାଁନ୍ତି। ଯଦି ତୁମେ ଫେରି ଏକ ଘରୋଇ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କର, ପିଲା ଜନ୍ମ କର, ତେବେ ଆମେ ଆରାମରେ ପିଣ୍ଡ ପାଇପାରିବା ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ ମଧ୍ଯ ପିଣ୍ଡଦାନ କରନ୍ତୁ | ସେ ଆଶା ପୂରଣ କରିବେ ବୋଲିଧର୍ମଭାରନ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଶୃତି ଦେଇଥିଲେ। ଏହା ପରେ ଧର୍ମଭାରନ ତାଙ୍କ ସାଂସାରିକ ଜୀବନକୁ ଫେରି ଆସିଥିଲେ ଏବଂ ବୈଶାଖ ଅମାବାସ୍ୟାଙ୍କ ଉପରେ ରୀତିନୀତି କରି ତାଙ୍କର ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ।

ଏହି ମାସ ଗଙ୍ଗା ଉପାସନା, ବରୁଥିନି ଏକାଦଶୀ, ମୋହିନୀ ଏକାଦଶୀ, ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟା, ବୈଶାଖ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଭଳି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ତଥା ବ୍ରତ ଆଦି ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ । ବିଭିନ୍ନ ପୂରାଣ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ବି ଏହି ମାସର ଅନେକ ବର୍ଣ୍ଣନା ରହିଛି । ତେବେ ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଏପରି ଏକ ପବିତ୍ର ମାସରେ କେଉଁ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ପୁର୍ଣ୍ଣ୍ୟ ମିଳିବା ସହ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ସୁଗମ ହୋଇପାରିବ ।

ତେବେ ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା :–

୧-  ବୈଶାଖମାସ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଏକାଦଶୀ ତିଥିକୁ ବରୁଥିନୀ ଏକାଦଶୀ କୁହାଯାଏ । ଏହିଦିନ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା ଆରାଧନା କରି ଉପବାସ କଲେ ଅଶେଷ ପୁଣ୍ୟଫଳ ଲାଭ ହୋଇଥାଏ । 

୨-  ବୈଶାଖ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ ସକାଳୁ ଉଠି ସ୍ନାନ ସାରି ଗରୀବଙ୍କୁ ଅନ୍ନବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରନ୍ତୁ । ଏଭଳି କରିବା ଦ୍ୱାରା ପରିବାରରେ ଆର୍ଥିକ ଉନ୍ନତି ହେବା ସହ ଘରୁ ନକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତି ଦୂର ହୋଇଥାଏ ।

୩-  ବୈଶାଖ ମାସର ସବୁଠାରୁ ମୁଖ୍ୟ ପର୍ବ ହେଉଛି ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟା । ବୈଶାଖ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷ ତୃତୀୟା ଦିନ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ନର-ନାରାୟଣ ଅବତାର ନେଇଥିଲେ ବୋଲି ଶାସ୍ତ୍ର ପୁରାଣରେ ଲେଖାଅଛି । ଏହି ଦିନ ପର୍ଶୁରାମଙ୍କର ଜୟନ୍ତି ମଧ୍ୟ ପାଳିତ ହୋଇଥାଏ । ତେଣୁ ଏହି ଦିନ ଯେ କୌଣସି କାମ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଶୁଭ ହୋଇଥାଏ । 

୪-  ବୈଶାଖ ମାସ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ନବମୀ ସୀତା ନବମୀ ଭାବେ ପାଳିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଦିନ ମା’ ସୀତା ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ । ତେଣୁ ଏହା ଅତନ୍ତ ପବିତ୍ରଦିନ ବୋଲି ମାନ୍ୟତା ରହିଛି ।  ସୀତା ନବମୀ ଦିନ ସକାଳୁ ସ୍ନାନ ସାରି ରାମସୀତା ମନ୍ଦିର ଯାଆନ୍ତୁ । ସେଠାରେ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା ସାରି ଦୁଃଖିରଙ୍କିଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଦ୍ୱାରା ପାପ କ୍ଷୟ ହୋଇଥାଏ ।

୫-  ବୈଶାଖ ମାସର ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷ ଏକାଦଶୀକୁ ମୋହିନୀ ଏକାଦଶୀ ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଏ । ଏହି ଦିନ ଆପଣ ବିଶେଷ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପୂଜାଚର୍ଚ୍ଚନା କରି ଉପବାସ ରଖନ୍ତୁ ଏବଂ ଏହିଦିନ ଗରୀବଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫଳ ଓ ପଣା ଦାନ କରନ୍ତୁ । ଏଭଳି କରିବା ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କ ମନସ୍କାମନା ପୁରଣ ହୋଇଥାଏ ।

୬-  ବୈଶାଖ ମାସର ଶେଷରେ ବୈଶାଖ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ବା ବୁଦ୍ଧ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା କୁହାଯାଏ । ଏହିଦିନ ବ୍ରତ ବିଧିର ଶେଷ ଦିନ ହୋଇଥିବାରୁ ବ୍ରତାଧାରୀମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ବିଶେଷ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରିଥାନ୍ତି । ବୈଶାଖ ପୁରାଣ ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବାର ପରମ୍ପରା ରହିଛି ।