ବୈଶାଖ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଏକାଦଶୀର ନାମ ‘ବରୁଥିନୀ ଏକାଦଶୀ’

‘ବରୁଥ’ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ସାଞ୍ଜୁ ବା କବଚ। ଯିଏ କବଚ ସଦୃଶ ପ୍ରାଣୀକୁ ସମସ୍ତ ସଙ୍କଟରୁ ରକ୍ଷା କରେ ସେ ‘ବରୁଥିନୀ’। ଏହିପରି ଭାବରେ ବୈଶାଖ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଏକାଦଶୀର ନାମ ‘ବରୁଥିନୀ ଏକାଦଶୀ’। ଅର୍ଥାତ୍ ଏହି ଏକାଦଶୀ ପ୍ରାଣୀକୁ ସମସ୍ତ ସଂକଟରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ। ପୁଣ୍ୟ ମାସ ବୈଶାଖ ଯୋଗୁଁ ଏହାର ମହତ୍ତ୍ୱ ଅଧିକ। 

ଶୁଭଙ୍କର ଆଧାର ହେଉଛି ମଧ୍ଯମତା | ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସଂଯମତା ରଖି ମନୁଷ୍ୟର ସୁଖ ଏବଂ ଭାଗ୍ୟ ବଦଳିଯାଏ | ଯଦି ପ୍ରାଣୀରେ କୌଣସି ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ନଥାଏ, ତେବେ ଏହା ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ଦୃଢତା, ବଳିଦାନ ଏବଂ ଭକ୍ତି ପୂଜା ବୃଥା ହୋଇଯାଏ | ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ଲୋଭରେ ସମ୍ପତ୍ତି ଛଡ଼ାଇ ନିଅନ୍ତି କିମ୍ବା ଅଳସୁଆତା ଏବଂ ଅନିଷ୍ଟ ହେତୁ ଝିଅର ଧନ ଖାଆନ୍ତି, ହୋଲକୋଷ୍ଟର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନର୍କରେ ପୀଡିତ ହୁଅନ୍ତି କିମ୍ଵା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନ୍ମରେ ଯୋନୀକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼େ |

ମହତ୍ତ୍ୱ

1. ଏହି ଉପବାସ ପାଳନ କରି ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଥାଏ | ଏହା କରିବା ଦ୍ବାରା ମାନସିକ ଶାନ୍ତି ମିଳିଥାଏ । 
2. ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ମହିଳା ସଧବା କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେ ଶୁଭଫଳ ପାଆନ୍ତି । 
3. ବାରୁଥିନୀ ଏକାଦଶୀ ଉପବାସର ଫଳ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଅନୁତାପ କରିବାର ଫଳ ପରି  |
4. ଏହି ଏକାଦଶୀ ରେ ଉପବାସ କରି ମନୁଷ୍ଯ ଇହଲୋକରେ ସୁଖ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ  ସମୟରେ ସ୍ୱାଧୀନତା ଲାଭ କରେ | ଏବଂ ଶେଷରେ ସ୍ୱର୍ଗର ଅଂଶୀଦାର ହୁଅନ୍ତି |

କିମ୍ବଦନ୍ତୀ

1. କଥିତ ଅଛି, ମହାଦାନୀ ମହାରାଜା ମାନ୍ଧାତା ଏକଦା ରାଜ୍ୟ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ନର୍ମଦା ତଟ ଦେଶରେ ଏକ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଭାଲୁ ଆସି ତାଙ୍କ ପାଦକୁ କାମୁଡ଼ି କ୍ଷତାକ୍ତ କରିବାକୁ ଲାଗିଲା। ମାନ୍ଧାତା ତପସ୍ୟା କରୁଥିବାରୁ ତାର ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ବଢ଼ିବାରୁ ସେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; କିନ୍ତୁ ସେତେବେଳକୁ ମାନ୍ଧାତାଙ୍କର ପାଦ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ ହୋଇସାରିଥିଲା। ସେ ଦୁଃଖିତ ହେବାରୁ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇ କହିଲେ, “ଏହା ତୁମର ପୂର୍ବଜନ୍ମର କୌଣସି ପାପକାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ। ଏଥିରେ ବିଚଳିତ ନହୋଇ ତୁମେ ଏବେ ମଥୁରା ଯାଇ ବରୁଥିନୀ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ କର। ତୁମର ପାଦ ଠିକ୍ ହୋଇଯିବ ଏବଂ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ମିଳିବ।”
2. କେତେକ ପୁରାଣରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଉଲ୍ଲେଖ ମଧ୍ୟ ମିଳେ ଯେ ଦେବ ଦେବ ମହାଦେବ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମସ୍ତକ ଛେଦନ କରି ଯେଉଁ ପାପ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ, ବରୁଥିନୀ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ପାଳନ ଫଳରେ ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ।

ବ୍ରତ ପାଳନ

1. ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ ନିମିତ୍ତ ଦଶମୀ ଦିନରୁ ଉପବାସ କରିବାକୁ ହୁଏ। 
2. ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଉପବାସ ପାଳନ କରୁଛନ୍ତି ସେମାନେ ଭଗବତ୍ ଭଜନ କରି ସକାଳୁ ଉଠିବା ଉଚିତ୍‌ ।
3. ଏକାଦଶୀ ରାତ୍ରି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆହାର, ନିଦ୍ରା, ମୈଥୁନ ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ନିଶା ଓ ବିଳାସ ପରିହାର କରିବାକୁ ହୋଇଥାଏ। 
4. ଭକ୍ତି ସହକାରେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ପୂଜନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟକୁ ସମସ୍ତ ସଙ୍କଟରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିବା ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକପ୍ରାପ୍ତି ହୋଇଥାଏ।

ଦାନ

1. ସାଧାରଣତଃ ପୁଣ୍ୟ ଅର୍ଜନ କରିବା ନିମିତ୍ତ ସାଧ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଦାନ କରାଯାଇଥାଏ। ଏହା ଫଳରେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ସ୍ଥାନ ମିଳିଥାଏ।
2. ଶାସ୍ତ୍ର ରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଘୋଡ଼ା ଦାନ ଅପେକ୍ଷା ହାତୀ ଦାନ ଭଲ, ଏବଂ ହାତ ଦାନ ହାତୀ ଦାନ, ଉନ୍ନତ ସେଓ ଦାନ ଅପେକ୍ଷା ଭଲ | ତେଲ ଦାନ ଅପେକ୍ଷା ସୁନା ଦାନା ଭଲ ଏବଂ ସୁନା ଦାନ ଅପେକ୍ଷା ଖାଦ୍ୟ ଦାନ ଭଲ | ଖାଦ୍ୟ ଅପେକ୍ଷା ଦୁନିଆରେ କୌଣସି ଭଲ ଦାନ ନାହିଁ। ପିତୃପୁରୁଷ, ଭଗବାନ, ମଣିଷ ଇତ୍ୟାଦି ସମସ୍ତେ ଖାଦ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ  |
3. ବରୁଥିନୀ ଏକାଦାଶୀର ଉପବାସ ଉଭୟ ଅନ୍ନଦାନ ଏବଂ କନ୍ୟାଦାନରୁ ଉତ୍ତମ ଦାନ ଦେଇଥାଏ |
4. ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ସେହି ଜୀବମାନଙ୍କର ଗୁଣ ଲେଖିବାରେ ଅସମର୍ଥ, ଯେଉଁମାନେ ମନ ସହିତ ଭଲ ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ବଳିଦାନ ଦିଅନ୍ତି | ଏହି ବରୁଥିନୀ ଏକାଦଶୀରେ ଉପବାସ କରୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ କନ୍ୟାଦାନର ଫଳ ପାଆନ୍ତି |

ନିଷେଧ

1. ଏକ ପିତ୍ତଳ ହାଣ୍ତିରେ ଖାଆନ୍ତୁ |
2. ଜଣେ ରାତିରେ ଶୋଇବା ଉଚିତ୍‌ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଚିନ୍ତାଧାରା ଏବଂ ଭଜନ-କୀର୍ତ୍ତନ ଇତ୍ୟାଦିରେ ସମସ୍ତ ସମୟ ଅତିବାହିତ କରନ୍ତୁ । ଅନ୍ୟ ଏବଂ ପାପୀମାନଙ୍କର ନିନ୍ଦା ସୁସଙ୍ଗତ ହେବା ଉଚିତ୍‌ ନୁହେଁ | 
3. କ୍ରୋଧ କିମ୍ବା ମିଥ୍ଯା କହିବା ମଧ୍ଯ ନିଷେଧ | ତେଲ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ଶସ୍ୟ ଖାଇବା ମଧ୍ଯ ନିଷେଧ |
4. ମାଂସ,ମସୁର ଡାଲି,ମଧୁ,ଦ୍ବିତୀୟ ଶସ୍ଯ ,ଦ୍ବିତୀୟ ଭୋଜନ ନିଷେଧ  |